Alan Adı Seçimi: .com mu .com.tr mi?

Yeni şirketinizin adını belirlediniz, kayıt firmasının arama kutusuna yazdınız ve hem ornekmobilya.com hem ornekmobilya.com.tr boşta çıktı. Hangisini almalısınız? Müşterilerinizin büyük kısmı Türkiye'deyse .com.tr güçlü ve güven veren bir seçimdir; yurt dışına satış ya da uluslararası bir marka hedefiniz varsa .com öne çıkar. Bütçeniz izin veriyorsa en sağlıklı yol ikisini birden almak, birini ana adres yapıp diğerini ona yönlendirmektir. Bu yazıda kararı etkileyen tescil kurallarını, arama motoru ve kullanıcı algısını, marka korumayı ve yenileme tarafını yan yana koyuyoruz.

.com, .com.tr ve .tr: Yan Yana Karşılaştırma

Üç uzantı da teknik olarak aynı işi yapar: bir web sitesine ve e-posta adreslerine ev sahipliği eder. Farklar; kimin yönettiği, nasıl tescil edildiği, ziyaretçide nasıl bir izlenim bıraktığı ve anlaşmazlık çıktığında hangi yolun izlendiği noktalarında ortaya çıkar.

Tablodaki fiyat satırını bilinçli olarak rakamsız bıraktık. Ücretler kayıt firmasına ve döneme göre değişiyor; karşılaştırırken sadece ilk yıl kampanyasına değil, yenileme ücretine ve transfer koşullarına da bakın.

Tescil Kuralları: .com.tr Hâlâ Belge İstiyor mu?

En yaygın eski bilgi bu. Uzun yıllar boyunca .com.tr almak için marka tescil belgesi, ticaret unvanı ya da benzeri bir evrak gerekiyordu. Bu nedenle birçok işletme "nasılsa uğraştırıyor" diyerek doğrudan .com'a yöneldi. .tr alan adlarının yönetimi TRABİS sistemine geçtikten sonra durum değişti: 14 Eylül 2022 itibarıyla .com.tr, .net.tr ve .org.tr alan adları belgesiz ve "ilk gelen ilk alır" esasıyla tahsis edilmeye başlandı.

Bunun pratikteki anlamı şu: Bir ad müsaitse, gerçek ya da tüzel kişi olarak seçtiğiniz kayıt kuruluşunun formunu eksiksiz doldurup başvurabilirsiniz. TRABİS'in sık sorulan sorular sayfasına göre öncelik, başvurunun sisteme ulaştığı ana göre belirleniyor ve herhangi bir alan adını rezerve etmek mümkün değil. Yani "biraz düşünelim, sonra alırız" dediğiniz ad, o arada başkası tarafından alınabilir.

Bilmeniz gereken birkaç kural daha var:

• Karakter kuralları: Adın kendisi yalnızca harf, rakam ve tire içerebilir; 2–63 karakter arasında olmalı, tireyle başlayıp bitemez.
• Kısıtlı adlar: "banka", "finans" gibi bazı ifadeler sahte sitelerin önüne geçmek için tahsisi kısıtlı listede yer alır. Bu kelimeleri içeren bir ad düşünüyorsanız ek şartlarla karşılaşabilirsiniz.
• Belgeli uzantılar: .gov.tr, .edu.tr gibi bazı uzantılar hâlâ belgeyle tahsis edilir; işletmelerin kullandığı ticari uzantılar ise belgesizdir.
• Doğrudan .tr: ornekfirma.tr biçimindeki adlar da kullanıma açıldı. İlk aşamada mevcut .tr alan adı sahiplerine kategoriler hâlinde öncelik tanındı; güncel tahsis durumunu TRABİS duyurularından kontrol etmenizi öneririz.

.com tarafında ise süreç çok daha sade: ICANN akreditasyonlu bir kayıt firmasından (ya da onun bayisinden) müsait adı alırsınız, belge sorulmaz.

Arama Motorları ve Kullanıcı Algısı

Google'ın çok bölgeli siteler dokümantasyonu, ülke kodlu uzantıların (ccTLD) hem kullanıcılara hem arama motorlarına sitenin belirli bir ülkeye yönelik olduğunu güçlü biçimde anlattığını belirtir. .com gibi genel uzantılar ise tek başına bir ülke sinyali taşımaz. Bu, .com.tr'nin Türkiye aramalarında otomatik olarak üstte çıkacağı anlamına gelmez; içerik kalitesi, teknik altyapı ve yerel sinyaller çok daha belirleyicidir. Ama hedef pazarınız yalnızca Türkiye ise .com.tr bu konuda size ekstra bir iş çıkarmaz.

Ters durum da geçerli: Almanya'daki ithalatçılara ulaşmak isteyen bir üretici .com.tr kullanıyorsa, arama motoru o siteyi öncelikle Türkiye'ye yönelik görebilir. İhracat odaklı işletmelerde .com ya da hedef ülke uzantıları bu yüzden daha mantıklıdır. Çok dilli bir yapı kurulacaksa uzantı kararı, dil ve ülke versiyonlarının nasıl ayrılacağıyla birlikte verilmeli.

Kullanıcı algısı tarafında projelerde sık gördüğümüz tablo şöyle: Türkiye'deki müşteri .com.tr'yi "burada vergi numarası olan, yerel bir firma" diye okur; .com ise daha büyük ya da uluslararası bir yapı izlenimi verir. İkisi de güven verir; güveni asıl zedeleyen, alakasız ya da ucuz izlenimi veren uzantılardır (örneğin ciddi bir B2B firmasının eğlence çağrışımlı bir uzantı kullanması).

Uzantı değişikliği sonradan da yapılabilir, ancak her taşıma bir SEO riski taşır: eski adresten yeniye kalıcı (301) yönlendirmeler, Search Console'da adres değişikliği bildirimi ve iç linklerin güncellenmesi gerekir. Taşıma sırasında kontrol edilecek maddeleri teknik SEO kontrol listemizde topladık.

Kim İçin Hangisi?

Sadece Türkiye'de hizmet veren yerel işletmeler

Diş kliniği, muhasebe bürosu, İzmir'de faaliyet gösteren bir mimarlık ofisi gibi müşterisi yurt içinde olan işletmeler için .com.tr doğal tercihtir. .com da müsaitse savunma amaçlı alıp ana adrese yönlendirmek iyi bir ek önlemdir.

İhracat yapan ya da yurt dışına açılmayı planlayanlar

Ana adres olarak .com daha esnektir; farklı ülkelere ait sayfaları alt klasörlerle (/en/, /de/) yönetmek kolaylaşır. Türkiye pazarı da önemliyse .com.tr'yi alıp Türkçe sürüme yönlendirebilirsiniz.

Yeni kurulan girişimler ve dijital ürünler

Uygulama, SaaS ya da global kullanıcıya hitap eden bir ürün için .com hâlâ en akılda kalan seçenektir. İstediğiniz .com doluysa ada küçük bir ek yapmak (ör. "app", "hq" ya da sektör kelimesi), alakasız bir uzantıya geçmekten çoğu zaman daha iyidir.

E-ticaret siteleri

Türkiye'ye satış yapan bir mağaza için .com.tr hem güven hem yerel algı açısından iyi çalışır. Asıl konu uzantıdan çok ödeme, kargo ve yasal sayfalardır; bu adımları e-ticaret sitesi kurma rehberimizde sırasıyla anlattık.

Marka Koruma: Tek Uzantı Yeterli mi?

Alan adı tescili marka tescili değildir. Bir alan adını almanız, o adın marka hakkını size vermez; tersine, başkasının tescilli markasını içeren bir alan adı almak ileride sorun yaratabilir. Bu yüzden iki tarafı ayrı ayrı düşünmek gerekir.

• Önce marka araştırması: Ad üzerinde karar vermeden önce TÜRKPATENT'in marka araştırma hizmetinden benzer markaları kontrol edin. Alan adı boşta olsa bile aynı sınıfta tescilli bir marka varsa yeniden düşünün.
• Savunma amaçlı kayıt: Ana adresiniz .com.tr ise .com'u, ana adresiniz .com ise .com.tr'yi almak; rakiplerin ya da kötü niyetli kişilerin markanızı taklit etmesini zorlaştırır.
• Yazım varyantları: Sık yapılan yazım hataları ve tireli/tiresiz sürümler, özellikle müşteri trafiği yüksek markalarda değerlendirilmeli.
• E-posta riski: Gözden kaçan bir nokta: .com.tr kullanıp .com'u almadıysanız, adresinizi aceleyle yazan biri e-postayı .com'a gönderebilir. O alan adı başkasındaysa yazışmalarınız ona gidebilir.

Anlaşmazlık çıkarsa yollar uzantıya göre ayrılır. .com için ICANN'in UDRP politikası uygulanır. .tr alan adlarında ise Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması devreye girer; TRABİS'in listesine göre bu hizmeti veren onaylı kuruluşlar arasında BTİDER, TOBBUYUM ve İstanbul Tahkim Merkezi bulunuyor. Şikâyetin dinlenmesi için genel olarak alan adının şikâyetçinin markasıyla aynı ya da karıştırılacak kadar benzer olması, sahibinin bu ad üzerinde meşru bir hakkı bulunmaması ve kötü niyetle alınmış ya da kullanılıyor olması gibi koşulların birlikte ileri sürülmesi gerekir. Bu bölüm genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir; somut bir uyuşmazlıkta bir marka vekili ya da avukattan destek alın.

Yenileme ve Sahiplik: Alan Adını Kaybetmemek

Alan adıyla ilgili en can sıkıcı vakalar seçimde değil, yıllar sonra yenilemede yaşanır: süresi dolan alan adı, kapanan site, gelmeyen e-postalar. Birkaç alışkanlık bu riski neredeyse sıfıra indirir.

• Kayıt sahibi şirketiniz olsun: Alan adı ajansın, eski bir çalışanın ya da tasarımcının şahsi hesabında olmamalı. Kayıt sahibi bilgisi ve kayıt firması hesabı şirket adına, kurumsal bir e-postayla açılmalı.
• İletişim e-postası güncel kalsın: TRABİS kurallarına göre kayıt kuruluşu, sürenin dolmasına en az üç ay kala sahibine e-posta ile bildirim yapar. Bu e-posta kapanmış bir adrese gidiyorsa hatırlatma işe yaramaz.
• Otomatik yenileme ve çok yıllık kayıt: Otomatik yenilemeyi açın, kayıtlı kartın son kullanma tarihini takvime ekleyin. .tr'de bir seferde en fazla 5 yıl, .com'da genellikle 10 yıla kadar kayıt yapılabilir.
• Transfer kilidi ve yetki kodu: Kayıt firmasındaki transfer kilidini açık tutun; transfer için gereken yetki kodunu yalnızca güvendiğiniz kişiyle paylaşın.
• İki adımlı doğrulama: Kayıt firması hesabının ele geçirilmesi, sitenin ve e-postanın tamamen başkasına yönlendirilmesi demektir. Hesapta iki adımlı doğrulama mutlaka açık olmalı.

Alan adınızın DNS'ini nerede yöneteceğiniz de ayrı bir karardır. Birçok işletme DNS'i kayıt firmasında bırakır; güvenlik ve hız katmanı isteyenler Cloudflare gibi bir hizmete taşır. Bu seçeneğin artılarını Cloudflare kurulum rehberimizde anlattık. Kurumsal e-postayı alan adınıza bağlarken de MX kayıtları devreye girer; adımlar için Google Workspace kurulum rehberine göz atabilirsiniz.

İyi Bir Alan Adının Özellikleri

Uzantıdan bağımsız olarak, adın kendisi doğru seçilmezse hiçbir uzantı onu kurtaramaz. Ad seçerken şu ölçütleri kullanıyoruz:

1. Telefonda söylenebilir olmalı: "ornekmobilya nokta com nokta tr" dediğinizde karşı taraf ikinci kez sormadan yazabiliyorsa iyi bir işaret.
2. Kısa ve tek anlamlı olmalı: Uzun ve birleşik adlarda hata payı artar. Kartvizitte, araç giydirmede, e-posta imzasında rahat okunmalı.
3. Türkçe karakter içermemeli: Bazı uzantılarda Türkçe karakterli adlar teknik olarak mümkün olsa da e-posta adreslerinde, eski yazılımlarda ve sözlü paylaşımda sorun çıkarır. "ş" yerine "s", "ğ" yerine "g" kullanılan ASCII sürümü tercih edin.
4. Tireden kaçınılmalı: Tire hem söylenirken unutulur hem de spam izlenimi verebilir. Yalnızca adı gerçekten okunur kılıyorsa düşünün.
5. Büyümeye izin vermeli: "izmirmutfakdolabi" gibi bir ad bugün iş görse de yarın banyo mobilyası ya da başka şehir eklediğinizde dar gelir.
6. Sosyal medya kullanıcı adlarıyla uyumlu olmalı: Aynı adın Instagram, LinkedIn ve YouTube'da da boş olması marka bütünlüğünü kolaylaştırır.

Ad netleştikten sonra sitenin hangi sayfalardan oluşacağına geçebilirsiniz; bunun için kurumsal web sitesi sayfa ve içerik planı yazımız iyi bir başlangıç noktası.

Karar Vermeden Önce Kendinize Sorun

1. Müşterilerimin yüzde kaçı Türkiye dışında, önümüzdeki birkaç yılda bu oran değişecek mi?
2. İstediğim ad hem .com hem .com.tr'de boş mu? Biri doluysa, dolu olanı kim, ne amaçla kullanıyor?
3. Bu ad için tescilli ya da başvurusu yapılmış bir marka var mı?
4. E-posta adreslerimiz hangi uzantıda olacak? Çalışanlar ve müşteriler bunu kolay yazabilecek mi?
5. Alan adı kimin hesabında, kimin kartıyla yenilenecek? Bu kişi ayrılırsa ne olacak?
6. İleride uzantı değiştirmem gerekirse SEO ve e-posta tarafındaki maliyeti göze alabilir miyim?

Bu soruların çoğuna net cevap veremiyorsanız, iki uzantıyı birden almak hem en esnek hem de uzun vadede en ucuz çözüm olur.

Sık Sorulan Sorular

.com.tr almak için şirket kurmuş olmam gerekir mi?

TRABİS kurallarına göre .com.tr belgesiz tahsis edilir ve gerçek ya da tüzel kişiler başvurabilir. Kayıt kuruluşu formdaki bilgilerin eksiksiz ve doğru olmasını ister; eksik ya da hatalı başvurular reddedilir.

Hem .com hem .com.tr alırsam hangisi ana adres olmalı?

Hedef pazarınız ağırlıklı olarak Türkiye ise .com.tr'yi, uluslararasıysa .com'u ana adres yapın. Diğerini 301 ile ana adrese yönlendirin; iki alan adında aynı içeriği ayrı ayrı yayınlamayın.

Doğrudan .tr uzantısı .com.tr'nin yerini alır mı?

Şimdilik ikisi birlikte var olacak gibi görünüyor. .tr daha kısa ama kullanıcı alışkanlığı henüz yeni oluşuyor. Markanız için uygunsa savunma amaçlı almak mantıklı olabilir; ana adres yapmadan önce hedef kitlenizin bu uzantıya ne kadar alışkın olduğunu düşünün.

Alan adımın süresi dolarsa ne olur?

Site ve e-posta çalışmayı bırakır. Süreler ve geri alma koşulları uzantıya ve kayıt firmasına göre değişir; geri alma dönemi geçerse ad yeniden tahsise açılabilir ve başkası tarafından alınabilir. Otomatik yenileme ve güncel iletişim e-postası bu yüzden kritiktir.

Alan adı ile hosting aynı firmada mı olmalı?

Zorunlu değil. Alan adını güvenilir bir kayıt firmasında, hosting'i ihtiyacınıza uygun bir sağlayıcıda tutmak çoğu zaman daha esnektir; hosting değiştirdiğinizde alan adına dokunmanız gerekmez.

Sonuç

.com ile .com.tr arasında "doğru" tek bir cevap yok; doğru cevap hedef pazarınıza, markanızın büyüme planına ve e-posta kullanımınıza göre değişiyor. Türkiye odaklı işletmeler için .com.tr artık belge derdi olmadan alınabiliyor ve güçlü bir yerel sinyal veriyor; uluslararası hedefler için .com hâlâ en esnek seçenek. Hangisini seçerseniz seçin, kayıt sahipliğini şirketinizde tutun ve yenilemeyi şansa bırakmayın. Bu maliyet kalemlerinin bir web projesinin toplam bütçesindeki yerini merak ediyorsanız kurumsal web sitesi maliyet rehberimize bakabilirsiniz.

Alan adı, DNS, kurumsal e-posta ve hosting kurulumunu tek elden yönetmek isterseniz IT hizmetlerimiz kapsamında bu süreci sizin için baştan sona kurgulayabiliriz; sitenin kendisi için de web geliştirme ekibimiz hazır. Aklınızdaki ad için bir ikinci görüş almak isterseniz bize yazın.

Kaynaklar

• TRABİS – Sık Sorulan Sorular
• TRABİS – Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcıları
• ICANN – Registering Domain Names
• Google Search Central – Çok Bölgeli ve Çok Dilli Siteler
• TÜRKPATENT – Türk Patent ve Marka Kurumu